Autotune – Vũ khí bí mật đằng sau lớp ca từ ảo diệu

[M News] Photoshop có thể làm nên những điều kì diệu thế nào với một bức ảnh, thì Auto-tune cũng có quyền năng to lớn như thế đối với các bản thu âm. Từ Britney Spears đến nhạc phim Bollywood, không đâu thoát khỏi Auto-tune.

Từ công nghiệp dầu mỏ đến công nghiệp thu âm

Andy Hindebrand dành cả cuộc đời mình phục vụ ngành công nghiệp dầu mỏ, với công việc đọc các cơn địa chấn. Bằng một vài thuật toán, Andy đã tìm ra cách ghi lại những các chấn động của đất bằng biểu đồ trực quan, khiến công việc dễ dàng và đỡ tốn kém hơn nhiều; ông bỗng chốc trở thành người hùng của ngành dầu mỏ.

Autotune - Vũ khí bí mật đằng sau lớp ca từ ảo diệu

Andy Hindebrand – cha đẻ của Auto-tune

Nhưng tất cả không dừng lại ở đó. Sau một bữa tiệc, một vị khách nữ thách thức Andy phát minh ra một thứ tương tự, giúp cho cô ta hát hay hơn. Thế là sau 4 tháng nghiên cứu, Andy Hindebrand đã cho ra đời Auto-tune – một công nghệ mà chính người khai sinh nó có lẽ cũng không tưởng tượng được quyền năng kinh khủng mình vừa sáng tạo ra cho ngành công nghiệp thu âm.

Từ khi ra đời năm 1996, Auto-tune không được công chúng biết đến nhiều; các nhà sản xuất đã lặng lẽ sử dụng nó trong phòng thu, như một bảo bối bí mật giúp họ có được những bản thu hoàn-hảo-đến-khó-tin, không mất công thu lại nhiều lần, và tất nhiên là kiếm bộn tiền.

Autotune - Vũ khí bí mật đằng sau lớp ca từ ảo diệu

Cher từng sử dụng Auto-tune trong bản hit Believe 1998

Người ta chỉ bắt đầu biết đến Auto-tune sau khi Cher dùng nó trong hit bự Believe năm 1998. Bản thu Believe được chỉnh sửa hoàn hảo tới mức phi lý, song nó vẫn cực kì thành công. Cụm từ “Cher effect” ra đời sau đó, ám chỉ làn sóng sử dụng Auto-tune đang bắt đầu nhen nhóm. Búa rìu dư luận cũng khá nhiều, nên Auto-tune nhanh chóng “hết mốt”. Tất nhiên nó chưa thể chết được. Năm 2005, anh chàng rapper T-Pain đã mang Auto-tune trở lại phòng thu, đánh dấu thời đại huy hoàng  của công nghệ này.

Quyền năng của Auto-tune

Auto-tune không phải chỉ dùng để giả giọng chipmunk, tất nhiên. Nó có thể chỉnh sửa giọng ca sĩ, loại bỏ mọi dấu vết “trần tục”, tông giọng được nâng lên hạ xuống cực chuẩn; kết quả cho ra một bản thu hoàn hảo. Tóm lại, nếu như Photoshop biến được Thị Nở thành Thúy Kiều, thì Auto-tune cũng giúp Chaien thành ca sĩ.

Với khả năng kì diệu ấy, Auto-tune được sử dụng ngày càng phổ biến trong âm nhạc đương đại. Qua rất lâu rồi cái thời ca sĩ chinh phục khán giả bằng giọng hát. Ngày nay, âm thanh acoustic bị thay thế nhiều bởi âm thanh điện tử, beat đập dồn dập càng catchy càng tốt. Trên nền nhạc nhân tạo ấy, giọng ca sĩ cũng được phải có hiệu ứng nọ kia mới khớp.

Autotune - Vũ khí bí mật đằng sau lớp ca từ ảo diệu

Ke$ha là một trong những ca sĩ hiếm hoi công khai sử dụng autotune

Christina Aguilera là một giọng ca tuyệt vời, nhưng cô ấy vẫn sử dụng Auto-tune trong Elastic love (Bionic) vì giọng-nghe-như-robot ấy lại hợp với bài hát. Cả Jojo cũng nêm chút Auto-tune vào single Too Little Too LateIn The Dark, dù trước đó cô ấy không cần tới công nghệ này.

Tất nhiên, có nhiều người dùng Auto-tune không vì mục đích trong sáng như thế. Những nghệ sĩ giọng yếu, mỏng, quá phô… đều kết thân với Auto-tune; thế mới có chuyện bản thu thì long lanh hoàn hảo, nhưng lúc biểu diễn live thì khác một trời một vực. Việc có dùng Auto-tune hay không thường bị giấu kín; tuy vậy, cũng có một số nghệ sĩ công khai dùng Auto-tune như một “thương hiệu”. Ke$ha và T-Pain là hai đại diện tiêu biểu. Cả hai đã dùng Auto-tune trong hầu hết (cũng có thể là toàn bộ) các ca khúc của mình.

Không chỉ các nghệ sĩ đang ăn khách mới dùng Auto-tune. Những tên tuổi gạo cội trong làng nhạc như Faith Hill, Shania Twain, Tim McGraw, Rascal Flatts…cũng thừa nhận từng dùng Auto-tune để “đảm bảo màn trình diễn được suôn sẻ”. Auto-tune cũng góp mặt nhiều trong phim ảnh, đặc biệt là phim ca nhạc. Bạn có ngưỡng mộ một dàn diễn viên đẹp, nhảy giỏi diễn hay, mà giọng hát cũng tuyệt vời như trong phim Bollywood, hoặc gần gũi hơn cả là series ăn khách Glee không? Một phần công (rất) lớn của Auto-tune đấy.

Cứu tinh hay kẻ hủy diệt showbiz?

Auto-tune đã mang lại những điều gì cho âm nhạc? Những bản thu hoàn hảo không tì vết. Những hiệu ứng bắt tai khiến người ta phải replay liên tục. Nếu không có Auto-tune, chúng ta có thể mất đi một loạt hit: Bxoom boom pow (Black Eyed Peas), Forever (Chris Brown), Party in the USA (Miley Cyrus), Complicated (Avril Lavigne), She will be loved (Maroon 5), Disturbia(Rihanna)… Bạn đã thấy tầm quan trọng của Auto-tune chưa?

Party in the USA (Miley Cyrus)

Thế nhưng, như Bob Dylan từng nói “Âm nhạc hay thì không hoàn hảo”. Những sản phẩm âm nhạc ngày một tinh vi và hoàn hảo hơn, nhưng không phải do con người mà do một công nghệ nào đó thực hiện, thì nó đã đánh mất một nửa giá trị nghệ thuật của mình. Càng tệ hơn nếu người ta dùng nó để che giấu khả năng hát hò yếu kém của mình.

Có thể âm nhạc thế giới thay đổi, định nghĩa về một nghệ sĩ trình diễn cũng thay đổi; nhưng ở bất cứ thời điểm nào, thứ mà khán giả muốn nghe vẫn là những sản phẩm âm nhạc do nghệ sĩ tạo ra thay vì một cái máy, và muốn nghe giọng hát của con người chứ không phải giọng robot. Cũng chẳng phải vô lý, khi tạp chí Time trao tặng Auto-tune danh hiệu “Một trong 50 phát minh tồi tệ nhất thời đại”.

Autotune - Vũ khí bí mật đằng sau lớp ca từ ảo diệu

“Autotune đúng là cái lưới an toàn… nhưng nó không phải đôi cánh để chúng ta gắn lên lưng rồi thoải mái bay. Dùng Auto-tune để chỉnh sửa ư, rất tuyệt đấy. Chứ không phải nói rằng “Tôi chẳng biết hát đâu, hãy bật Auto-tune lên”. Như thế, bạn thật đáng thương”, (Neyo).

Theo Tinnhac.com